Train je vermogen om effectief vet te verbranden met een flexibel metabolisme

Train je vermogen om effectief vet te verbranden met een flexibel metabolisme

Heb je een energiereep of een blikje frisdrank nodig voor de suikers om het tot de lunch te halen? Het feit dat we tussentijdse suiker aanvullingen nodig hebben, zegt genoeg over de huidige staat van onze stofwisseling. Hierbij is het onderliggende probleem dat we ‘verleerd’ zijn om effectief gebruik te maken van onze schoonste, meest efficiënte, meest duurzame en meest voorradige brandstof: (Lichaams)vet

Een inflexibele stofwisseling

Onze stofwisseling is ‘inflexibel’ geworden, waardoor we op allerlei manieren afhankelijk zijn van alternatieve brandstoffen (koolhydraten). Daarom zou onze prioriteit moeten liggen bij het terugkrijgen van een flexibel metabolisme; een stofwisseling die zonder moeite schakelt tussen vet- en suiker brandstof afhankelijk van wat er aanwezig is en wat het lichaam het beste kan gebruiken in de betreffende situatie.

Onze voorouders vertrouwde op energie uit lichaamsvet

Deze flexibele staat van het metabolisme hebben we het grootste gedeelte van ons bestaan mogen ervaren, tot op de afgelopen tientallen jaren na. Toen we 200.000 jaar geleden nog met speren over de savanne liepen, hadden we niet 24/7 toegang tot voeding, zoals we dat nu wel hebben door supermarkten en onze koelkast. We moesten het hebben van alles wat we konden jagen, verzamelen en vissen. Er waren geen boterhammen om mee te ontbijten, Snicker bars om onze suikers aan te vullen of suikerrijke frisdranken/sapjes om te drinken tijdens het werk.

Op de meeste plekken in de wereld bestond ons dieet naar schatting vooral uit vetten en eiwitten, met een kleiner aandeel voor koolhydraten (al helemaal geen snelle koolhydraten). De koolhydraten die we wel aten waren met name plantaardig, vezelrijk en complex. Denk aan bladeren, stengels, wortelen en knollen. Afhankelijk van het seizoen en de omgeving waarin we leefden hadden we hooguit toegang tot vruchten en bessen.

Conclusie: De motor draaide voornamelijk op lichaamsvet

 

Ketonen als ultieme energiebron

Wanneer je glycogeenvoorraad afneemt en bloedsuiker daalt, komt je brein als grootverbruiker van energie als eerst in nood voor een alternatieve brandstof. Uiteraard heeft je lichaam hier een oplossing voor: ketonen.

Ketonen zijn energierijke moleculen die uit lichaamsvet worden geproduceerd in de lever. Vervolgens kunnen ze via je bloedsomloop makkelijk bij je brein terechtkomen om het van energie te voorzien.

Ketonen zijn zo’n beetje de schoonste vorm van energie waar je brein, maar ook andere weefsels op kunnen draaien. In tegenstelling tot glucose is het niet alleen brandstof, maar fungeren ze ook als signaal moleculen en anti-oxidanten. Ze helen je energiefabriekjes en zorgen voor veel minder oxidatieve schade dan suiker.

Kortom: ketonen zijn een belangrijke reden dat we vet-geadapteerd en metabool flexibel willen zijn.

 

Ketonen zijn zo een beetje de schoonste energiebron waar je brein op kan draaien

 

Westerse leefstijl voorkomt ketose

Het probleem is alleen dat we door de ‘westerse’ leefstijl maar weinig in ketose (verhoogde concentratie ketonen in bloed) verkeren. Dit komt niet alleen door de blokkades bij onze vetcellen, maar ook doordat onze lever niet over de juiste hulpstoffen beschikt om soepel over te gaan op ketogenese (productie van ketonen). De oorzaak hiervan is grotendeels ons koolhydraat dominante dieet en het feit dat we de klok rond eten en snacken. Als er altijd suiker aanwezig is in ons lichaam, heeft onze lever ook geen reden om ketonen te produceren. Daarom verliest het langzaam maar zeker deze functie.

Om metabool flexibel te worden is het dus essentieel om weer in en uit ketose te kunnen schakelen wanneer dit nodig is. Je moet je lever als het ware ‘trainen’ om ketonen te produceren, maar hoe?

Twee manieren voor een flexibel metabolisme

Ik noemde net dat teveel koolhydraten en 24/7 eten de redenen waren van verlies van ketogenese. In dit geval ligt de oplossing direct bij de oorzaak. Om ketogenese weer op gang te brengen kun je 2 dingen doen (die uiteindelijk op hetzelfde neerkomen):

  • Koolhydraat Restrictie
  • (Intermittent) Vasten

Koolhydraat Restrictie voor een flexibel metabolisme

De belangrijkste prikkel voor het aanwakkeren van ketogenese is een daling van je insuline en een stijging van glucagon (de directe ‘tegenspeler’ van insuline). Wanneer je je koolhydraatinname tot het minimum beperkt (20-50 gram per dag), daalt je bloedsuikerspiegel en vervolgens ook je insulinespiegel. Na verloop van tijd (mits je ook je vet- en eiwitinname niet overdrijft, want ook zij kunnen insuline doen pieken) zal je lever over moeten gaan op ketogenese om het brein van bruikbare brandstof te kunnen voorzien.

Intermittent Fasting voor een flexibel metabolisme

Bij intermittent fasting hanteer je een vaste periode waarin je niet eet. Meestal gaat het om een verdeling van zo 16-18 vasten en 6-8 uur eten. In de periode dat je vast, daalt ook je glycogeenvoorraad en bloedsuikerspiegel. Als gevolg hiervan gaat je insuline naar beneden en glucagon omhoog, waardoor je lever ketogenese in gang zal zetten.

Je kunt een flexibel metabolisme trainen

Hoe vaker en langer je in een situatie van lage insuline levels verkeerd, hoe meer van die hulpstoffen je lever gaat produceren die nodig zijn bij de ketogenese. Hierdoor zal je lever na verloop van tijd steeds sneller en beter over kunnen schakelen naar het produceren van ketonen. Op deze manier raak je langzaam maar zeker metabool flexibel.

Je kunt je vermogen tot ketogenese vergelijken met een spier die je kunt trainen. Als je regelmatig traint, word je er steeds beter in. Maar, wanneer je langere tijd terugschakelt op een ongezond dieet rijk aan snelle koolhydraten, dan verlies je weer langzaam je metabole flexibiliteit. Hoe dan ook, is een flexibel metabolisme één van de vele redenen waarom een koolhydraatbeperkt dieet en intermittent fasting de moeite waard zijn.

Over de schrijver
Als Health Guide bij IkiHealth is het mijn doel je kennis te laten maken met de kracht van jouw eigen lichaam. Dit immens complexe systeem is gemaakt om de grootste vormen van stress te doorstaan en er hierna ook nog eens sterker uit te komen. Sluit jij je aan bij onze reis op weg naar een geoptimaliseerde leefstijl en duurzame gezondheid?
Reactie plaatsen
arrow_drop_up arrow_drop_down